با توجه به اين نياز و مسئوليت است كه ساعات پر قيمت امام مصروف تعليم و تهذيب ، و صرف آموزش و پرورش و ساختن زمينه‌هاى فكرى و فرهنگى گردد . هر چند در قالب دعا و در محتوا و شكل راز و نياز بوده باشد چون ضمن بررسى دعاها مشاهده مى كنيم كه اين ادعيه نمى توانند دعاى محض و تنها نيايش عادى طبق معيارهاى معمولى و عرفى بوده باشند بلكه در ضمن دعاها يك سلسله مسائل علمى و حساس ترين مسائل حقوقى ، روانى و تربيتى را بازگو مىكند . امام دهها قرن قبل از كشف جاذبهء نيوتن از وزن نور و هوا سخن به ميان مى آورد و به آن توجه مىدهد . در جايى كه به پروردگار خود عرض مىكند " سبحانك تعلم وزن السموات ، سبحانك تعلم وزن الأرضين ، سبحانك تعلم وزن الشمس والقمر ، سبحانك تعلم وزن الظلمة والنور ، سبحانك تعلم وزن الفيئى والهواء " . پروردگارا ! منزهى تو كه وزن زمين و آسمان ، وزن خورشيد و ماه ، وزن ظلمت و نور ، وزن سايه و هوا را مىدانى تو از هر چيز و از هر نوع شرك منزه و پاك هستى . . . . پيش از پاستور امام سجاد ( عليه السلام ) قبل از اينكه پاستور كاشف ويروس ميكروب ، عامل انتقالى بودن آب را در بيمارى و با ، بيان نمايد در جائى ضمن دعاى 27 به مرزبانان كشور و دشمنان خاك پاك اسلامى اين چنين دعا مىكند : " أللهم وامزج مياههم بالوباء ، وأطعمتهم بالأدوا " بار خدايا ! با قدرت خود آب آشاميدنى دشمنان اسلام را با بيمارى و با ، بياميز و خوراكشان را با آفتهاى مختلف ، ممزوج فرما . . . 3 . جرئت بى نظير : در بررسى روحيات امام ( عليه السلام ) ، جرئت بى نظير و شهامت فوق العادهء او قابل ذكر است . دربارهء بسيارى از مردم سلحشور يا برخى از شجاعان و انقلابيون ديده يا شنيده شده است كه با يك وعدهء تهى يا يك ارعاب و تهديد و تطميع خالى ، و با يك شستشوى مغزى يا با مواجه شدن با صحنه‌هاى دلهره انگيز و شكنجه ، تغيير مسير و تاكتيك داده يا قدرت